Program „Aktywne Place Zabaw” wchodzi w kolejny etap rozwoju. Po dwóch edycjach realizowanych w latach 2025–2026 Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiada kontynuację wsparcia w 2027 roku, ze szczególnym naciskiem na naturalne place zabaw, wykorzystanie materiałów pochodzenia naturalnego oraz wzmocnienie procedur kontrolnych. Co zmienia się w programie i jakie znaczenie będą miały nowe kierunki dla samorządów, projektantów oraz wykonawców?
Dwa lata programu „Aktywne Place Zabaw” – podsumowanie 2025–2026
Program „Aktywne Place Zabaw” jest ważnym elementem rozwoju infrastruktury opieki nad dziećmi do lat 3 w Polsce. Jego celem jest poprawa jakości przestrzeni zabawowej przy gminnych żłobkach i klubach dziecięcych, wspierającej rozwój ruchowy, poznawczy i społeczny najmłodszych. Podczas prezentacji przedstawionej 29 września 2026 r. przez Tomasza Pactwę, Dyrektora Departamentu Polityki Rodzinnej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zaprezentowano podsumowanie dotychczasowych edycji oraz planowane kierunki programu na rok 2027.
Edycja 2025
Program ogłoszono 23 grudnia 2024 r. Początkowy budżet wynosił 60 mln zł, a następnie został zwiększony do 195 mln zł. Według wyników naboru dofinansowanie w wysokości 174,3 mln zł przyznano 696 instytucjom. Ostatecznie, według przedstawionych danych rozliczeniowych, z programu skorzystało 585 instytucji, a wartość rozliczonego dofinansowania wyniosła 138,1 mln zł.
Edycja 2026
Program ogłoszono 7 listopada 2025 r. Początkowy budżet wynosił 60 mln zł i został zwiększony do 61,3 mln zł. Dofinansowanie w wysokości 60,8 mln zł przyznano 222 instytucjom. W obu edycjach maksymalna kwota wsparcia wynosiła 300 tys. zł na instytucję, a dofinansowanie mogło pokrywać do 100% wydatków związanych z realizacją zadania, bez konieczności zapewnienia wkładu własnego.
Od modernizacji do kompleksowego projektowania placów zabaw
W 2025 roku program koncentrował się przede wszystkim na przebudowie i doposażeniu istniejących placów zabaw. W edycji 2026 rozszerzono zakres finansowania, umożliwiając również budowę nowych placów zabaw, rozbudowę, remont oraz wymianę nawierzchni. Istotną zmianą było także wprowadzenie szczegółowych wytycznych dotyczących placów zabaw znajdujących się przy żłobkach i klubach dziecięcych.
Wytyczne obejmują między innymi kwestie bezpieczeństwa, warunków technicznych, roślinności, organizacji przestrzeni oraz wymagań sanitarno-higienicznych. Wprowadzono również wymaganie organizowania przestrzeni w sposób umożliwiający wydzielenie co najmniej trzech spośród siedmiu stref zainteresowań, takich jak strefy zabaw ruchowych, konstrukcyjnych, plastycznych, muzycznych, tematycznych, zabaw z wodą i piaskiem czy wspólnego czytania.
To istotna zmiana w podejściu do projektowania. Plac zabaw ma być nie tylko miejscem wyposażonym w urządzenia, lecz przede wszystkim zróżnicowaną przestrzenią wspierającą rozwój dziecka.
Naturalne place zabaw – główny kierunek na 2027 rok
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z prezentacji Ministerstwa jest wyraźne wskazanie kierunku kolejnej edycji programu. W 2027 roku program „Aktywne Place Zabaw” ma stawiać przede wszystkim na naturalne place zabaw, jak największe wykorzystanie naturalnych materiałów, stosowanie naturalnych nawierzchni oraz wykorzystanie urozmaiconego ukształtowania terenu. Już w wytycznych na 2026 rok podkreślono możliwość tworzenia naturalnych placów zabaw lub przynajmniej naturalnych części istniejących przestrzeni. Wskazano między innymi wykorzystanie:
- naturalnych nawierzchni, takich jak piasek i trawa;
- drewnianych elementów wyposażenia;
- gałęzi, pni, szyszek i innych naturalnych materiałów;
- wzniesień oraz urozmaiconego ukształtowania terenu;
- drzew, łąk, trawników oraz ogródków ziołowo-warzywnych i kwiatowych.
Wszystko wskazuje na to, że w kolejnych latach preferowane będą rozwiązania, które w większym stopniu wykorzystują naturalne właściwości terenu i ograniczają dominację sztucznych materiałów w przestrzeniach zabawowych. Nie oznacza to jednak automatycznego wykluczenia nawierzchni syntetycznych. Ich zastosowanie powinno wynikać z potrzeb projektowych, warunków użytkowania i wymagań bezpieczeństwa.
Naturalna nawierzchnia również musi być bezpieczna
Rosnące znaczenie naturalnych nawierzchni stawia nowe wyzwania przed projektantami, producentami, wykonawcami oraz jednostkami kontrolującymi place zabaw. Należy pamiętać, że wykorzystanie naturalnych materiałów nie zwalnia z obowiązku zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa. Piasek, kora, zrębki drewniane czy inne materiały sypkie muszą zostać prawidłowo dobrane, wykonane i utrzymywane, szczególnie w strefach upadku z urządzeń zabawowych. W przypadku nawierzchni amortyzujących upadki kluczowe znaczenie ma norma PN-EN 1177, określająca metody badania właściwości amortyzujących nawierzchni placów zabaw. Z kolei seria norm PN-EN 1176 określa wymagania bezpieczeństwa dotyczące wyposażenia placów zabaw i jego instalowania, kontroli oraz utrzymania. Naturalny charakter placu zabaw powinien zatem iść w parze z profesjonalną oceną bezpieczeństwa całej przestrzeni.
Kontrola pomontażowa i dokument potwierdzający zgodność z PN-EN 1176 lub PN-EN 1177
Bardzo ważnym elementem programu „Aktywne Place Zabaw” pozostaje kontrola bezpieczeństwa zrealizowanej inwestycji. Jednym z warunków prawidłowego rozliczenia dofinansowania pozostaje uzyskanie i przedłożenie wymaganego dokumentu z kontroli pomontażowej, potwierdzającego zgodność placu zabaw lub nawierzchni z odpowiednimi normami PN-EN 1176 lub PN-EN 1177. Dokument taki, stosownie do zakresu kontroli i wymagań programu, może mieć formę certyfikatu lub świadectwa z kontroli pomontażowej. Znaczenie tej kontroli potwierdzają zasady kwalifikowalności wydatków obowiązujące w dotychczasowych edycjach.
W 2025 roku wydatki kwalifikowalne mogły być ponoszone do dnia wystawienia dokumentu z kontroli potwierdzającej zgodność placu zabaw lub nawierzchni z właściwymi normami, nie później niż do 31 grudnia 2025 r. W edycji 2026 wprowadzono korzystną zmianę, wydłużając okres kwalifikowalności wydatków do 30 dni od wystawienia ostatecznego dokumentu z kontroli, jednak nie później niż do 31 grudnia 2026 r. Kontrola pomontażowa pozwala zweryfikować między innymi prawidłowość montażu urządzeń, zachowanie wymaganych przestrzeni bezpieczeństwa, występowanie potencjalnych zagrożeń oraz właściwości nawierzchni amortyzujących upadki. W przypadku placów zabaw wykorzystujących naturalne materiały szczególnego znaczenia nabiera ocena całej przestrzeni, w tym niestandardowych elementów terenowych i ich wzajemnego oddziaływania.
W 2027 roku planowane jest wzmocnienie procedur kontrolnych
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiedziało również, że w kolejnej edycji programu planowane jest wzmocnienie procedur kontrolnych. To istotny sygnał dla wszystkich podmiotów uczestniczących w realizacji inwestycji. Wraz ze wzrostem znaczenia naturalnych materiałów i niestandardowych rozwiązań projektowych rośnie potrzeba rzetelnej weryfikacji bezpieczeństwa oraz prawidłowości wykonania placów zabaw. Warto zatem uwzględnić wymagania norm PN-EN 1176 i PN-EN 1177 już na etapie projektowania, a nie dopiero po zakończeniu robót. Pozwala to ograniczyć ryzyko konieczności wprowadzania kosztownych poprawek, opóźnień w odbiorze inwestycji oraz problemów związanych z rozliczeniem otrzymanego dofinansowania.
Europejskie Centrum Jakości i Promocji – bezpieczeństwo placów zabaw
Europejskie Centrum Jakości i Promocji od lat wspiera rozwój bezpiecznej infrastruktury rekreacyjnej i placów zabaw, zwracając szczególną uwagę na zgodność wyposażenia i nawierzchni z obowiązującymi wymaganiami technicznymi. W kontekście programu „Aktywne Place Zabaw” szczególnego znaczenia nabiera niezależna kontrola pomontażowa, umożliwiająca ocenę bezpieczeństwa zrealizowanej inwestycji.
Jeśli planujesz realizację inwestycji w ramach programu „Aktywne Place Zabaw” i chcesz dowiedzieć się więcej o wymaganiach dotyczących kontroli pomontażowej, zapraszamy do kontaktu z Martyną z Europejskiego Centrum Jakości i Promocji +48 533 303 644 obsluga@centrumjakosci.pl . Martyna chętnie odpowie na pytania dotyczące wymaganej dokumentacji, zgodności z normami PN-EN 1176 i PN-EN 1177 oraz zasad przeprowadzania kontroli pomontażowych. Pomoże również w przygotowaniu indywidualnej wyceny kontroli pomontażowej, niezbędnej do zaplanowania kosztów inwestycji i rozliczenia dofinansowania.
Zadbaj o bezpieczeństwo placu zabaw i prawidłowe przygotowanie dokumentacji już na etapie planowania inwestycji! Nowe kierunki rozwoju programu, obejmujące naturalne nawierzchnie, wykorzystanie drewna, roślinności oraz elementów terenowych, pokazują, że bezpieczeństwo powinno być integralną częścią procesu projektowania i realizacji placów zabaw. Naturalny plac zabaw to nie tylko ekologiczne materiały i atrakcyjna przestrzeń. To przede wszystkim miejsce, które musi zapewniać dzieciom bezpieczne warunki do odkrywania świata, ruchu i zabawy.
Aktywne Place Zabaw 2027 – natura i bezpieczeństwo idą w parze
Podsumowując edycje 2025–2026, można zauważyć wyraźną ewolucję programu – od modernizacji istniejącej infrastruktury do kompleksowego tworzenia przestrzeni przyjaznych rozwojowi najmłodszych. Zapowiadana na jesień 2026 roku kolejna edycja ma jeszcze mocniej akcentować naturalny charakter placów zabaw, stosowanie naturalnych nawierzchni i materiałów oraz wykorzystanie urozmaiconego terenu. Jednocześnie planowane wzmocnienie procedur kontrolnych pokazuje, że rozwój naturalnych placów zabaw musi odbywać się z zachowaniem wysokich standardów bezpieczeństwa. Przyszłość placów zabaw to połączenie natury, świadomego projektowania i potwierdzonego bezpieczeństwa.
Dodaj komentarz